Een levensverzekering als testament

Om een successie te plannen. wordt er steeds vaker gekozen voor een levensverzekering in plaats an voor een testament. Een levensverzekering heeft dan ook een aantal extra troeven.

Met een testament kunt u de verdeling van uw nalatenschap zelf in handen nemen. U kunt iemand die niet tot uw wettelijke erfgenamen behoort, iets nalaten, of een erfgenaam meer geven dan waar hij op basis van het wettelijke erfrecht recht op heeft. U kunt zelf een testament maken (eigenhandig testament) of een notaris in de arm nemen (notarieel testament).

Meestal wordt er voor het laatste gekozen, omdat er dan een officiële, geregistreerde akte is. Een notaris geeft u ook advies bij het opstellen van uw testament, zodat u kunt vermijden dat er achteraf discussie tussen uw erfgenamen ontstaat.

De levensverzekering

Als u een levensverzekering afsluit op uw eigen hoofd en als begunstigde bij overlijden een derde persoon aanduidt, krijgt u hetzelfde resultaat als met een testament. De erflater stort dan een eenmalige premie of periodieke premies in een verzekering, waarbij de verzekeringnemer en de verzekerde de erflater is en de begunstigde bij overlijden een derde persoon.

Constructie levensverzekering:

verzekeringnemer = erflater

verzekerde = erflater

begunstigde bij overlijden = derde persoon

De begunstigde bij overlijden wordt gelijkgesteld met een legataris. Dat is iemand die iets bij testament ontvangt. De uitgekeerde verzekerde prestatie wordt beschouwd als een legaat, gelijk aan wat via een testament ontvangen wordt. Als de verzekerde overlijdt, wordt het verzekerde overlijdenskapitaal aan de begunstigde uitgekeerd.

De begunstigde heeft bij overlijden van de verzekerde een rechtstreeks en persoonlijk  vorderingsrecht bij de verzekeringsmaatschappij op de prestatie bij het overlijden van de verzekerde. Dat betekent dat het kapitaal niet eerst in de nalatenschap terechtkomt. Eventuele schuldeisers van de verzekeringnemer kunnen bij het overlijden van de verzekerde dan ook geen beslag leggen op het uitgekeerde kapitaal en ze kunnen evenmin eisen dat de begunstigingsclausule in hun voordeel gewijzigd wordt. Het kapitaal dat uitgekeerd wordt naar aanleiding van een testament, valt wel in de nalatenschap en er kan door schuldeisers beslag op gelegd worden. Bovendien wordt het uit te keren kapitaal bij het overlijden van de verzekerde niet geblokkeerd door de verzekeringsmaatschappij.

Verzekeringnemer behoudt controle

De verzekeringnemer behoudt tijdens de looptijd van het contract alle rechten. Hij mag de begunstigde bij overlijden vrij kiezen en kan die in de loop van het contract wijzigen. Bovendien kan de erflater tijdens de looptijd vrij over het spaartegoed van het verzekeringscontract beschikken en het bijvoorbeeld opvragen. Dat kan wel alleen als de begunstiging niet door de begunstigde aanvaard werd. Is dat wel het geval, dan moet de verzekeringnemer van de begunstigde toestemming hebben om zijn rechten op het contract uit te oefenen (geld opvragen, begunstiging wijzigen, contract in pand geven). Net als bij een testament is het niet mogelijk om uw kinderen te onterven aan de hand van een levensverzekering.

Vrije keuze verzekerd kapitaal

U kunt als verzekeringnemer en verzekerde vrij het verzekerde kapitaal kiezen dat bij uw overlijden aan de begunstigde uitgekeerd wordt. Het kan gaan om de reserve van de levensverzekering (spaartegoed) of om een vooraf vastgelegd kapitaal. Wordt de reserve uitgekeerd, dan is er geen risicopremie verschuldigd. Maar u kunt ook een hoger bedrag dan de reserve verzekeren in ruil voor een risicopremie. U kunt bijvoorbeeld de te betalen successierechten mee verzekeren. Op die manier ontvangt de begunstigde bij overlijden een kapitaal dat hoger is dan het spaartegoed van het levensverzekeringscontract. Met het extra uitgekeerde kapitaal kan hij de verschuldigde successierechten betalen.

Lagere kosten en rendement

De kosten verbonden aan een levensverzekering kunnen lager liggen dan bij een notarieel testament. Een notarieel testament kost ongeveer 150 à 300 euro, afhankelijk van de moeilijkheidsgraad. Bij een levensverzekering moet u rekening houden met de verzekeringstaks van 1,1 % op de betaalde premies en de instapkosten.

De premies van een levensverzekering hebben een gewaarborgd rendement (Tak 21), of een rendement gekoppeld aan beleggingsfondsen (Tak 23) . Als u kiest voor periodieke premies, heeft u ook de mogelijkheid om naast de overlijdensdekking aanvullende waarborgen, zoals een uitkering bij zieke of ongeval, te verzekeren.

Ideaal voor feitelijk samenwonenden

Het gebruik van een levensverzekering in het kader van successieplanning is ideaal voor feitelijk samenwonenden, die geen verklaring van wettelijke samenwoning afgelegd hebben, omdat zij ten opzichte van elkaar geen wettelijk erfrecht hebben. Zij kunnen elkaar begunstigen via een levensverzekering. Beide partners sluiten dan een levensverzekering at op hun hoofd met hun partner als begunstigde bij overlijden.

De voordelen van een levensverzekering

Bij een levensverzekering kunt u, net als bij een testament, de begunstigde altijd wijzigen en blijft u baas over het contract. Een levensverzekering heeft bovendien de volgende voordelen.

·         Schuldeisers kunnen geen beslag leggen op de uitgekeerde prestatie.

·         Het uit te keren kapitaal wordt bij overlijden van de erflater niet geblokkeerd.

·         Er zijn mogelijk minder kosten verbonden aan een levensverzekering.

·         De belegde premies kunnen rente opbrengen.

·         Vooral feitelijk samenwonenden hebben er baat bij.